توليد قارچهاي خوراکی و دارويی در 10 سال اخير به طور مشهودي افزايش يافته است. و کشور چين با توليد سالانه قريب به 11 ميليون تن در سال 2004 (طبق گزارش ارئه شده در دوره آموزش بين المللی پرورش قارچهای خوراکی در موسسه تحقيقات جون کائو در سال 2005 ) توليد قارچ مقام اول را در جهان به خود اختصاص داده است . قارچهای کلاهک دار ساپروفیتی ارزش تولید صتنعی دارند در این مناطق شناسایی شده و خالص سازی شده اند نظیر
امروزه ارزش کل صادرات قارچهای خوراکی دارويی کشور مثل چِين در سال با لغ بر 38000 ميليون RMB معادل 4500 ميليون US$ است .
و در ضمن تحقيقات به منظور شناسايی گونه های جديدو همچنين بهينه سازي و اصلاح نژاد گونه های رايج به منظور افزايش کارايِ آنها ادامه دارد.
توليد قارچ خوراكي دارويی از بقاياي سلولزي،وليگنينی موضوعي است كه سالهاست مورد توجه محققين بوده و هست.
مقاله حاضر به معرفی گونه هاي بومي قارچهاي خوراکی دارويی شناسايی شده در مناطق واز رود و اسالم _تالش در شمال ايران مي پردازد.
در اين دو منطقه به دليل ويژگيهاي خاص جغرافيائي و محصور بودن طبيعي ، مطالعه بر روي قارچهاي کلاهک دار آن از اهميت خاصي برخوردار است . و گونه هاي بومي قارچهاي آن منطقه ويژگيهاي ژنتيكي منحصر به فردي را دارا است اين درحاليست كه حفظ ذخائر ژنتيكي و بكارگيري آنها در اصلاح نژاد سويه هاي صنعتي، طي چند دهه اخير در سراسر جهان مورد توجه خاص بوده است و گامي مؤثر در حل مشكلات جوامع در حال توسعه در حفظ منابع طبیعی ، تولید غذا انسان و دام و اشتغال بشمار مي آيد.
با اين ديدگاه سعي شد، انواع قارچهاي خوراک دارویی مناطق، با ابزار و امكانات موجود شناسائي شوند. البته، به دليل پيچيدگيهايي كه امروزه در تعيين دقيق جايگاه يك جاندار در طبقه بندي موجودات زنده وجود دارد، به جرأت نمي توان گفت كه تشابهات ظاهري با گونه هاي رايج و شناخته شده اين گروه از قارچها مي تواند دليل هم خانواده يا همجنس و همگونه بودن آنها باشد. به عبارت ديگر، تشابهات ظاهري اندام باردهی قارچهای کلاهک دار ،به تنهايِی برای طبقه بندي دقيق اين قارچها کافی نيست و نياز است با روشهای مدرن با توجه به ساختار ژنی و ِDNA قارچهای ياد شده ضمن ايجاد بانک و کتابخانه ژنی به شناسايی دقيق آنها اقدام نمود

مروری بر تحقیقات گذشته:

تا کنون تحقیقات پراکنده ای در قالب طرحها تحقیقاتی انجام شده در موسسات مختلف و دانشگاه ها در موضوع شناسایی قارچهای کلاهک دار طبیعی ایران انجام گرفته که از جمله آن به موارد زیر میتوان اشاره نمود :
1- رضازاده صابر، م. 1375. جداسازي و نگهداري قارچهاي خوراكي، سمي، ميكوريز مربوط به Basidiomycotinaايران. مؤسسة تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي
2- فلاحيان، ف. 1367. قارچهاي خوراكي و سمي. انتشارات دانشگاه تهران. شمارة 1164. تهران.
3- قارچهای بوم ایران نوشته دکتر جعفر ارشاد
4- تعيين ارزش غذايي قارچهاي خوراكي گونه پلئوروتوس منطقة اسالم و تالش،شناسايي و بررسي همولوژي DNA در آنها سال 81-1380 پایان نامه فوق لیسانس مينـو رضـايـي تــبريـزي به راهنمای اساتید دكتر نسرين معظمي دكتر حسن لامع دكتر حميده افقي

در جنگلهای شمال ایران به دلیل آب و هوای مناسب فلور قارچهای خوراکی دارویی بسیا ر غنی است . قارچهای کلاهک دار طبیعی این مناطق به سه گروه اصلی تقسیم میشوند:
قارچهای کلاهک دار (mushroom ) ساپروفیت:
این گروه طیف وسیعی از قارچهای پودر ست را که ضایعات جنگلی که دارا مقادیر قابل توجهی لیگنین و سلولز است را تجزیه میکند و بر روی بافت مرده گیاهی رشد و چرخه تبدیل مواد سلولزی به خاک را تسریع میکنند از سویی به دلیل بالا بودن قدرت تطبیق این گروه از قارچها با شرایط کشت مصنوعی این گروه طیف وسیعی از قارچهای خوراکی دارویی و صنعتی را در بر میگیرد و به راحتی میتوان آنها را با تهیه بستر مناسب کشت در 4 فصل سال کشت کرد و علاوه بر غذا با تولید انواع قارچها، برای جنگل نشینان در آمد ایجاد کرد.
قارچهای ساپروفیت به انواع ساپروفیت اولیه و ثانویه تقسیم میشوند

قارچهای ساپروفیت اولیه :

اين گروه از قارچهاي خوراكي دارويِی به دليل ويژگيهاي منحصر به فرد خود ارزش قابل توجهي در تجزيه بقاياي سلولزي و لنيگو سلولزي دارند كه عمل تجزيه اين گروه از مواد را با ترشح آنزيمهاي خارج سلولزي از خود انجام مي دهند. از اين رو، اهميت خاصي در مبحث بيوتكنولوژي محيط زيست و کشاورزی به منظور استفاده بهینه از ضايعات سلولزی و ليگنينی دارند.
كه  بیش از 70% توليد كل قارچ جهان را تشكيل ميدهد. آمار جهاني توليد قارچهاي خوراكي نشان مي دهد كه ميزان توليد اين گروه قارچها به دليل سهولت كشت و راندمان بيولوژيكي بالا ، در دهه اخير به سرعت در حال افزايش داشته است

قارچهای ساپرفیت ثانویه مثل :

Agaricus bisporurs
 Agaricus biturquise
ازجمله قارچهایی صنعتی آشنا در سبد غذایی مصرف کنندگان است که امروزه گونه های اصلاح شده آن در مزارع تولید قارچ به میزان انبوه تولید میگردند با این حال انواع طبیعی و وحشی آن در مناطق جنگلی و مراتع به وفور در فصل بارندگی یافت میشود.

قارچهای انگل:
هرچند که قارچهای انگل برای اکوسیستم جنگل مضرند و لی گروهی از این قارچها جنبه ها ی غذایی و دارویی با ارزشی دارند . همچون Armillaria mellea
شناسایی و کنترل ذخایر ارزشمند قارچهای کلاهک دار انگل اولا شاخص کنترل از وضعیت تغییر اکوسیستم جنگل است از سویی با آموزش به جنگل نشینان برا جمع آوری و فرآوری آنها جمعیت این قارچها که به مرور به جنگل آسیب میرساند کنترل میشود
در مواردی نظیر قارچ andreanae Taxomyces که به گزارش دانشگاه مونتانا آمریکا برای تولید داروی ضد سرطان Taxol استفاده میشود و تولید آن ارزش افزوده بالای خواهد داشت میتوان در قالب پروژه های اگروفارستری به تولید و ثکثیر این قارچ در جنگلهای مصنوعی تحت کنترل اقدام کرد.

قارچهای همزیست :
قارچهای همزیست قارچهای هستند با ارزش های غذایی و دارویی ویژه در حضور جمعیت قارچهای همزیست در جنگل کمک به حفظ و مقاومت گونه های جنگلی میکند و لی متاسفانه اغلب آنها قابل کشت در شرایط مصنوعی نیستند یا اینکه تولید آنها در آن شرایط اقتصادی نیست .
ولی در هر حال انواع خوراکی و دارویی آن به سبب طعم دلپذیر و خصوصیات غذایی و دارويي ويژه از اهمیت اقتصادی برخوردارند
قارچهایی نظیر:
• Boletus edulis
• Cantharellus cibarius
• Cantherellus cornucopioides
• Lapista nudea